Sant Shri Asharamji Bapu

Sant Shri Asharamji Bapu is a Self-Realized Saint from India, who preaches the existence of One Supreme Conscious in every human being.

Search This Blog

संत श्री आशारामजी बापू

भारत के संत श्री आशारामजी बापू आत्मज्ञानी संत हैं, जो मानवमात्र मे एक सच्चिदानंद इश्वर के अस्तित्व का उपदेश देते है

श्री विष्णुसहस्रनाम स्तोत्र


॥ श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् ॥ 

यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् ।

विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ॥

नमः समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते ।

अनेकरुपरुपाय विष्णवे प्रभविष्णवे ॥

श्रीवैशम्पायन उवाच

श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः ।

युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १ ॥

युधिष्ठिर उवाच

किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् ।

स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥ २ ॥

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः ।

किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ॥ ३ ॥

भीष्म उवाच

जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् ।

स्तुवन नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥ ४ ॥

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् ।

ध्यायन स्तुवन नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च ॥ ५ ॥

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् ।

लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥ ६ ॥

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् ।

लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम् ॥ ७

एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः ।

यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥ ८ ॥

परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः ।

परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम् ॥ ९

पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् ।

दैवतं दैवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता ॥ १० ॥

यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे ।

यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये ॥ ११

तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते ।

विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम् ॥ १२ ॥

यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः ।

ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥ १३ ॥

ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः

भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥ १४ ॥

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः ।

अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥ १५ ॥

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः ।

नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः ॥ १६ ॥

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः ।

संभवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः ॥ १७ ॥

स्वयंभूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः

अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥ १८ ॥

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः ।

विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥ १९ ॥

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः

प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥ २० ॥

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः

हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ॥ २१

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः ।

अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥ २२ ॥

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः ।

अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥ २३ ॥

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः

वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः ॥ २४

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसम्मितः समः

अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥ २५ ॥

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः ।

अमृतः शाश्वत स्थाणुर्वरारोहो महातपाः ॥ २६ ॥

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः ।

वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः ॥ २७ ॥

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः

चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः ॥ २८ ॥

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः

अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः ॥ २९ ॥

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः ।

अतीन्द्रः संग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ॥ ३० ॥

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः ।

अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥ ३१ ॥

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।

अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक् ॥ ३२ ॥

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः ।

अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः ॥ ३३ ॥

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ।

हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥ ३४ ॥

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः ।

अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥ ३५ ॥

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः ।

निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥ ३६ ॥

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः ।

सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ ३७ ॥

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः संप्रमर्दनः ।

अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥ ३८

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः ।

सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः ॥ ३९ ॥

असंख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः ।

सिद्धार्थः सिद्धसंकल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥ ४० ॥

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः ।

वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ॥ ४१ ॥

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ।

नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥ ४२ ॥

ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः ।

ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥ ४३ ॥

अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः ।

औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः ॥ ४४

भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः ।

कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ॥ ४५ ॥

युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः ।

अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥ ४६ ॥

इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः

क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः ॥ ४७ ॥

अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः

अपांनिधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥ ४८

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः ।

वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः ॥ ४९ ॥

अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।

अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥ ५० ॥

पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् ।

महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ॥ ५१ ॥

अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः ।

सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः ॥ ५२ ॥

विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः ।

महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥ ५३

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।

करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ५४ ॥

व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ।

परर्द्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ॥ ५५ ॥

रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः ।

वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥ ५६ ॥

वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः ।

हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥ ५७ ॥

ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ।

उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ॥ ५८ ॥

विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम्

अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ॥ ५९ ॥

अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः

नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः ॥ ६० ॥

यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः ।

सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥ ६१ ॥

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत्

मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥ ६२

स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् ।

वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः ॥ ६३ ॥

धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् ।

अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥ ६४ ॥

गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः ।

आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥ ६५

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।

शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥ ६६ ॥

सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः ।

विनयो जयः सत्यसंधो दाशार्हः सात्त्वतांपतिः ॥ ६७ ॥

जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः

अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥ ६८ ॥

अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः ।

आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ॥ ६९ ॥

महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः ।

त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत् ॥ ७० ॥

महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी ।

गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः ॥ ७१

वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः संकर्षणोऽच्युतः ।

वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥ ७२ ॥

भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः ।

आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥ ७३ ॥

सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः ।

दिवःस्पृक् सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥ ७४ ॥

त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक्

संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥ ७५ ॥

शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः ।

गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥ ७६ ॥

अनिवर्ती निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः

श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः ॥ ७७ ॥

श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः

श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः ॥ ७८ ॥

स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः

विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः ॥ ७९ ॥

उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतस्थिरः ।

भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः ॥ ८० ॥

अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः

अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥ ८१ ॥

कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः ।

त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः ॥ ८२ ॥

कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः

अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनंजयः ॥ ८३ ॥

ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः ।

ब्रह्मविद् ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥ ८४ ॥

महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः ।

महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥ ८५ ॥

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः ।

पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥ ८६ ॥

मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ।

वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥ ८७

सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः

शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ॥ ८८

भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः ।

दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः ॥ ८९ ॥

विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् ।

अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ॥ ९० ॥

एको नैकः सवः कः किं यत् तत्पदमनुत्तमम्

लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥ ९१ ।

सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ।

वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥ ९२ ॥

अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् ।

सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ॥ ९३ ॥

तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।

प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥ ९४ ॥

चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः ।

चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात् ॥ ९५

समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः ।

दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥ ९६

शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः ।

इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥ ९७ ॥

उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः ।

अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ॥ ९८ ॥

सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः ।

महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ॥ ९९ ॥

कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः

अमृतांशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ १०० ॥

सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।

न्यग्रोधोऽदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः ॥ १०१ ॥

सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः

अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥ १०२ ॥

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् ।

अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥ १०३ ।।

भारभृत् कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः

आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥ १०४ ॥

धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः ।

अपराजितः सर्वसहो नियन्ताऽनियमोऽयमः ॥ १०५ ॥

सत्त्ववान् सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः

अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत् प्रीतिवर्धनः ॥ १०६ ॥

विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः ।

रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ॥ १०७ ॥

अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः

अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः ॥ १०८ ॥

सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः ।

स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः ॥१०९ ॥

अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः ।

शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः ॥ ११० ॥

अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणांवरः ।

विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥ १११ ॥

उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः ।

वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ॥ ११२ ॥

अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः ।

चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥ ११३ ॥

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः ।

जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥ ११४ ॥

आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः ।

ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥ ११५ ॥

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः ।

तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥ ११६ ॥

भूर्भुवःस्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः ।

यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ॥ ११७ ॥

यज्ञभृद् यज्ञकृद् यज्ञी यज्ञभुग् यज्ञसाधनः ।

यज्ञान्तकृद् यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥ ११८ ॥

आत्मयोनिः स्वयंजातो वैखानः सामगायनः

देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥ ११९ ॥

शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।

रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः ॥ १२० ॥

सर्वप्रहरणायुध ॐ नम इति ।

भीष्म उवाच

इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः ।

नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम् ॥ १२१ ॥

य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् ।

नाशुभं प्राप्नुयात्किंचित्सोऽमुत्रेह च मानवः ॥ १२२ ॥

वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् ।

वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ॥ १२३ ॥

धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् ।

कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी प्राप्नुयात्प्रजाम् ॥ १२४ ॥

भक्तिमान् यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः

सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत् ॥ १२५ ॥

यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च ।

अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ १२६ ॥

न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति ।

भवत्यरोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः ॥ १२७ ॥

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।

भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येतापन्न आपदः ॥ १२८ ॥

दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।

स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः ॥ १२९ ॥

वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः ।

सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १३० ॥

न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ।

जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते ॥ १३१ ॥

इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।

युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः ॥ १३२ ॥

न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः ।

भवन्ति कृत पुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे ॥ १३३ ॥

द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः ।

वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः ॥ १३४ ॥

ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।

जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम् ॥ १३५ ॥

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः ।

वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च ॥ १३६ ॥

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पते ।

आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १३७ ॥

ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः ।

जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम् ॥ १३८ ॥ 

योगो ज्ञानं तथा सांख्यं विद्याः शिल्पादि कर्म च ।

वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात् ॥ १३९ ॥

एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः ।

त्रींल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः ॥ १४० ॥

इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् ।

पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च ॥ १४१ ॥

विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभुमव्ययम् ।

भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम् ॥ १४२ ॥

न ते यान्ति पराभवम ॐ नम इति । 

॥ हरिः ॐ तत्सत् ॥


 


 


पादुका पंचक स्तोत्र

 श्री गुरु पादुका पंचकम्


ॐ नमो गुरुभ्यो गुरुपादुकाभ्यों |

नमः परेभ्यः परपादुकाभ्यः ||

आचार्य सिध्देश्वर पादुकाभ्यों

नमोस्तु लक्ष्मीपति पादुकाभ्यः ||1||

 कामादि सर्प व्रजगारुडाभ्यां |

विवेक वैराग्य निधि प्रदाभ्यां ||

बोध प्रदाभ्यां द्रुत मोक्षदाभ्यां |

नमो नमः श्री गुरु पादुकाभ्यां ||2||

अनंत संसार समुद्रतार,

नौकायिताभ्यां स्थिर भक्तिदाभ्यां |

जाक्याब्धि संशोषण बाड़याभ्यां,

नमो नमः श्री गुरु पादुकाभ्यां ||3||

ऊँकार ह्रींकार रहस्ययुक्त

श्रींकार गुढ़ार्थ महाविभुत्या |

ऊँकार मर्मं प्रतिपादिनीभ्यां

नमो नमः श्री गुरु पादुकाभ्यां ||4||

होत्राग्नि, हौत्राग्नि हविष्य होत

होमादि सर्वकृति भासमानम् |

यद ब्रह्म तद वो धवितारिणीभ्यां,

नमो नमः श्री गुरु पादुकाभ्यां ||5||

गुरु स्तवन

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः |

गुरुर्साक्षात परब्रह्म तस्मै श्री गुरवे नमः ||

ध्यानमूलं गुरुर्मूर्ति पूजामूलं गुरोः पदम् |

मंत्रमूलं गुरोर्वाक्यं मोक्षमूलं गुरोः कृपा ||

अखंडमंडलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् |

तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्री गुरवे नमः ||

त्वमेव माता च पिता त्वमेव, त्वमेव बंधुश्च सखा त्वमेव |

त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव, त्वमेव सर्वं मम देव देव ||

ब्रह्मानंदं परम सुखदं केवलं ज्ञानमूर्तिं 

द्वन्द्वातीतं गगनसदृशं तत्त्वमस्यादिलक्षयम् ||

एकं नित्यं विमलं अचलं सर्वधीसाक्षीभूतम् |

भावातीतं त्रिगुणरहितं सदगुरुं तं नमामि |

श्री सदगुरुदेव के चरणकमलों का महात्म्य

सर्वश्रुतिशिरोरत्नविराजितपदांबुजम् |

वेदान्तार्थप्रवक्तारं तस्मात्संपूजयेद् गुरुम् ||

    गुरु सेवा श्रुतिरूप श्रेष्ठ रत्नों से सुशोभित चरणकमलों वाले हैं और वेदान्त के अर्थों के प्रवक्ता हैं | इसलिए श्री गुरुदेव की पूजा करनी चाहिए |

देही ब्रह्म भवेद्यस्मात् त्वत्कृपार्थं वदामि तत् |

सर्वपापविशुद्धात्मा श्रीगुरोः पाद्सेवनात् ||

    जिस गुरुदेव के पादसेवन से मनुष्य सर्व पापों से विशुद्धात्मा होकर ब्रह्मरूप हो जाता है वह तुम पर कृपा करने के लिये कहता हूँ |

शोषणं पापपंकस्य दीपनं ज्ञानतेजसः |

गुरोः पादोदकं समयक् संसारार्णवतारकम् ||

    श्री गुरुदेव का चरणामृत पापरूपी कीचड़ का सम्यक् शोषक है, ज्ञानतेज का सम्यक उद्यीपक है और संसार सागर का सम्यक तारक है |

अज्ञानमूलहरणं जन्मकर्मनिवारकम् |

ज्ञानवैराग्यसिध्यर्थं गुरु पादोदकं पिबेत् ||

    अज्ञान की जड़ को उखाड़ने वाले, अनेक जन्मों के कर्मों को निवारने वाले, ज्ञान और वैराग्य को सिद्ध करने वाले श्री गुरु चरणामृत का पान करना चाहिए |

काशीक्षेत्रं निवासश्च जाह्नवी चरणोदकम् 

गुरुर्विश्वेश्वरः साक्षात तारकं ब्रह्मनिश्चयः ||

    गुरुदेव का निवासस्थान काशीक्षेत्र है | श्री गुरुदेव का चरणामृत गंगाजी है | गुरुदेव भगवान विश्वनाथ और साक्षात तारक ब्रह्म हैं यह निश्चित है |

गुरुसेवा गया प्रोक्ता देहः स्यादक्षयो वटः 

तत्पादं विष्णुपादं स्यात् तत्र दत्तमनस्ततम् ||

    गुरुदेव की सेवा ही तीर्थराज गया है | गुरुदेव का शरीर अक्षय वट वृक्ष है | गुरुदेव के श्रीचरण भगवान विष्णु के श्रीचरण हैं | वहाँ लगाया हुआ मन तदाकार हो जाता है |

सप्तसागरपर्यन्तं तीर्थस्नानफलं तु यत् |

गुरुपादपयोबिन्दोः सहस्रांशेन तत्फलम् ||

    सात समुद्र पर्यन्त के सर्व तीर्थों में स्नान करने से जितना फल मिलता है वह फल श्री गुरुदेव के चरणामृत के एक बिन्दु के फल का हजारवाँ हिस्सा हैं |

दृश्यविस्मृतिपर्यन्तं कुर्याद् गुरुपदार्चनम् |

तादृशस्यैव कैवल्यं न च तदव्यतिरेकिणः ||

    जब तक दृश्यप्रपंच की विस्मृति न हो जाय तब तक गुरुदेव के पावन चरणारविन्द की पूजा-अर्चना करनी चाहिए | ऐसा करनेवाले को ही कैवल्यपद की प्राप्ति होती है, इससे विपरीत करने वाले को नहीं होती |

पादुकासनशैय्यादि गुरुणा यदाभिष्टितम् 

नमस्कुर्वीत तत्सर्वं पादाभ्यां न स्पृशेत् क्वचित् |

    पादुका, आसन, बिस्तर आदि जो कुछ भी गुरुदेव के उपयोग में आते हों उन सबको नमस्कार करना चाहिए और उनको पैर से कभी भी नहीं छूना चाहिए |

विजानन्ति महावाक्यं गुरोश्चरणसेवया |

ये वै सन्यासिनः प्रोक्ता इतरे वेषधारिणः ||

    श्री गुरुदेव के श्रीचरणों की सेवा करके महावाक्य के अर्थ को जो समझते हैं वे ही सच्चे सन्यासी हैं | अन्य तो मात्र वेशधारी हैं |

चार्वाकवैष्णवमते सुखं प्रभाकरे न हि |

गुरोः पादान्तिके यद्वत्सुखं वेदान्तसम्मतम् ||

    गुरुदेव के श्रीचरणों में वेदान्तनिर्दिष्ट सुख है वह सुख न चार्वाक मत है, न वैष्णव मत है और न ही प्रभाकर (सांख्य) मत में है |

गुरुभावः परं तीर्थमन्यतीर्थं निरर्थकम् |

सर्वतीर्थमयं देवि श्रीगुरोश्चराणाम्बुजम् ||

    गुरुभक्ति ही श्रेष्ठ तीर्थ है | अन्य तीर्थ निरर्थक हैं | हे देवी ! श्री गुरुदेव के चरणकमल सर्व तीर्थमय हैं |

सर्वतीर्थवगाहस्य संप्राप्नोति फलं नरः |

गुरोः पादोदकं पीत्वा शेषं शिरसि धारयन् ||

    श्री सदगुरुदेव के चरणामृत का पान करने से और उसे मस्तक पर धारण करने से मनुष्य सर्व तीर्थों में स्नान करने का फल प्राप्त करता है |

गुरुपादोदकं पानं गुरोरुच्छिष्ट भोजनम् |

गुरुमूर्ते सदा ध्यानं गुरोर्नाम्नः सदा जपः ||

    गुरुदेव के चरणामृत पान करना, गुरुदेव के भोजन में से बचा हुआ खाना, गुरुदेव  की मूर्ति का ध्यान करना और गुरुनाम का जप करना चाहिए |

यस्य प्रसादहमेव सर्वं मय्येव सर्वं परिकल्पितं च |

इत्थं विजानामि सदात्मरूपं तस्यांघ्रिपदं प्रणोतोस्मि नित्यम् ||

    मैं ही सब हूँ | मुझसे ही सब कल्पित है | ऐसा ज्ञान जिनकी कृपा से हुआ ऐसे आत्मस्वरूप श्री सदगुरुदेव के चरणकमलों में मैं नित्य प्रणाम करता हूँ |

आकल्पजन्मकोटीनां यज्ञव्रततपः क्रियाः |

ताः सर्वाः सफला देवि गुरुसंतोषमात्रतः ||

    हे देवी ! कल्प पर्यन्त के, करोड़ों जन्मों के यज्ञ, व्रत, तप और शास्त्रोक्त क्रियाएँ, यह सब गुरुदेव के संतोष मात्र से सफल हो जाता है |

    ऐसे महिमावान श्री सदगुरुदेव के पावन चरणकमलों का षोड़शोपचार से पूजन करने से साधक-शिष्य का हृदय शीघ्र शुद्ध और उन्नत बन जाता है | मानसपूजा भी इस प्रकार कर सकते हैं |

    मन ही मन भावना करो कि हम गुरुदेव के श्री चरण धो रहे हैं … सर्वतीर्थों के जल से उनके पादारविन्द को स्नान करा रहे हैं | खूब आदर एवं कृतज्ञतापूर्वक उनके श्रीचरणों में दृष्टि रखकर … श्रीचरणों को प्यार करते हुए उनको नहला रहे हैं … उनके तेजोमय ललाट में शुद्ध चन्दन से तिलक कर रहे हैं … अक्षत चढ़ा रहे हैं … अपने हाथों से बनाई हुई गुलाब के सुन्दर फूलों की सुहावनी माला अर्पित करके अपने हाथ पवित्र कर रहे हैं … पाँच कर्मेन्द्रियों की, पाँच ज्ञानेन्द्रियों की एवं ग्यारवें मन की चेष्टाएँ गुरुदेव के श्री चरणों में अर्पित कर रहे हैं …

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैवा बुध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् 

करोमि यद् यद् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि ||

    शरीर से, वाणी से, मन से, इन्द्रियों से, बुद्धि से अथवा प्रकृति के स्वभाव       से जो जो करते करते हैं वह सब समर्पित करते हैं | हमारे जो कुछ कर्म हैं, हे गुरुदेव, वे सब आपके श्री चरणों में समर्पित हैं … हमारा कर्त्तापन का भाव, हमारा भोक्तापन का भाव आपके श्रीचरणों में समर्पित है |

    इस प्रकार ब्रह्मवेत्ता सदगुरु की कृपा को, ज्ञान को, आत्मशान्ति को, हृयद में भरते हुए, उनके अमृत वचनों पर अडिग बनते हुए अन्तर्मुख हो जाओ … आनन्दमय बनते जाओ … ॐ आनंद ! ॐ आनंद ! ॐ आनंद !

Audio

श्री गुरू स्तोत्रम

 श्री गुरु स्तोत्रम्

|| श्री महादेव्युवाच ||

गुरुर्मन्त्रस्य देवस्य धर्मस्य तस्य एव वा ।।

विशेषस्तु महादेव ! तद् वदस्व दयानिधे ||

              श्री महादेवी (पार्वती) ने कहा : हे दयानिधि शंभु ! गुरुमंत्र के देवता अर्थात् श्री गुरुदेव एवं उनका आचारादि धर्म क्या है - इस बारे में वर्णन करें | 


|| श्री महादेव उवाच ||

जीवात्मनं परमात्मनं दानं ध्यानं योगो ज्ञानम् |

उत्कल काशीगंगामरणं न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||१||

              श्री महादेव बोले : जीवात्मा-परमात्मा का ज्ञान, दान, ध्यान, योग पुरी, काशी या गंगा तट पर मृत्यु - इन सबमें से कुछ भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||१|| 

प्राणं देहं गेहं राज्यं स्वर्गं भोगं योगं मुक्तिम् 

भार्यामिष्टं पुत्रं मित्रं न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||२||

              प्राण, शरीर, गृह, राज्य, स्वर्ग, भोग, योग, मुक्ति, पत्नी, इष्ट, पुत्र, मित्र - इन सबमें से कुछ भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||२||      

वानप्रस्थं यतिविधधर्मं पारमहंस्यं भिक्षुकचरितम् |

साधोः सेवां बहुसुखभुक्तिं न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||३||

              वानप्रस्थ धर्म, यति विषयक धर्म, परमहंस के धर्म, भिक्षुक अर्थात् याचक के धर्म - इन सबमें से कुछ भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||३||      

विष्णो भक्तिं पूजनरक्तिं वैष्णवसेवां मातरि भक्तिम् |

विष्णोरिव पितृसेवनयोगं न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||४||

              भगवान विष्णु की भक्ति, उनके पूजन में अनुरक्ति, विष्णु भक्तों की सेवा, माता की भक्ति, श्रीविष्णु ही पिता रूप में हैं, इस प्रकार की पिता सेवा - इन सबमें से कुछ भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||४||

प्रत्याहारं चेन्द्रिययजनं प्राणायां न्यासविधानम् |

इष्टे पूजा जप तपभक्तिर्नगुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||५||

प्रत्याहार और इन्द्रियों का दमन, प्राणायाम, न्यास-विन्यास का विधान, इष्टदेव की पूजा, मंत्र जप, तपस्या व भक्ति - इन सबमें से कुछ भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||५||      

काली दुर्गा कमला भुवना त्रिपुरा भीमा बगला पूर्णा |

श्रीमातंगी धूमा तारा न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||६||

              काली, दुर्गा, लक्ष्मी, भुवनेश्वरि, त्रिपुरासुन्दरी, भीमा, बगलामुखी (पूर्णा), मातंगी, धूमावती व तारा ये सभी मातृशक्तियाँ भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||६||      

मात्स्यं कौर्मं श्रीवाराहं नरहरिरूपं वामनचरितम् |

नरनारायण चरितं योगं न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||७||

              भगवान के मत्स्य, कूर्म, वाराह, नरसिंह, वामन, नर-नारायण आदि अवतार, उनकी लीलाएँ, चरित्र एवं तप आदि भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||७||      

श्रीभृगुदेवं श्रीरघुनाथं श्रीयदुनाथं बौद्धं कल्क्यम् |

अवतारा दश वेदविधानं न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||८||

              भगवान के श्री भृगु, राम, कृष्ण, बुद्ध तथा कल्कि आदि वेदों में वर्णित दस अवतार श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||८||

गंगा काशी कान्ची द्वारा मायाऽयोध्याऽवन्ती मथुरा |

यमुना रेवा पुष्करतीर्थ न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||९||

              गंगा, यमुना, रेवा आदि पवित्र नदियाँ, काशी, कांची, पुरी, हरिद्वार, द्वारिका, उज्जयिनी, मथुरा, अयोध्या आदि पवित्र पुरियाँ व पुष्करादि तीर्थ भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||९||      

गोकुलगमनं गोपुररमणं श्रीवृन्दावन-मधुपुर-रटनम्|

एतत् सर्वं सुन्दरि ! मातर्न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||१०||

              हे सुन्दरी ! हे मातेश्वरी ! गोकुल यात्रा, गौशालाओं में भ्रमण एवं श्री वृन्दावन व मधुपुर आदि शुभ नामों का रटन - ये सब भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||१०||      

तुलसीसेवा हरिहरभक्तिः गंगासागर-संगममुक्तिः |

किमपरमधिकं कृष्णेभक्तिर्न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||११||

              तुलसी की सेवा, विष्णु व शिव की भक्ति, गंगा सागर के संगम पर देह त्याग और अधिक क्या कहूँ परात्पर भगवान श्री कृष्ण की भक्ति भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||११||        

एतत् स्तोत्रम् पठति च नित्यं मोक्षज्ञानी सोऽपि च धन्यम् |

ब्रह्माण्डान्तर्यद्-यद् ध्येयं न गुरोरधिकं न गुरोरधिकं ||१२||

              इस स्तोत्र का जो नित्य पाठ करता है वह आत्मज्ञान एवं मोक्ष दोनों को पाकर धन्य हो जाता है | निश्चित ही समस्त ब्रह्माण्ड मे जिस-जिसका भी ध्यान किया जाता है, उनमें से कुछ भी श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है, श्री गुरुदेव से बढ़कर नहीं है ||१२||        

|| वृहदविज्ञान परमेश्वरतंत्रे त्रिपुराशिवसंवादे श्रीगुरोःस्तोत्रम् ||

||यह गुरुस्तोत्र वृहद विज्ञान परमेश्वरतंत्र के अंतर्गत त्रिपुरा-शिव संवाद में आता है ||

Audio


श्री आशारामायण पाठ

 श्री आशारामायण

पूज्य संत श्री आशारामजी बापू की संक्षिप्त पद्यमय जीवन गाथा


गुरु चरण रज शीष धरि, हृदय रूप विचार ।

श्रीआशारामायण कहौ, वेदान्त को सार ।।

धर्म कामार्थ मोक्ष दे, रोग शोक संहार ।

भजे जो भक्ति भाव से, शीघ्र हो बेड़ा पार ।।


भारत सिंधु नदी बखानी, नवाब जिले में गाँव बेराणी ।

रहते एक सेठ गुण खानि, नाम थाऊमल सिरुमलानी ।।

आज्ञा में रहती मंगीबा, पतिपरायण नाम मंगीबा ।

चैत वद छः उन्नीस चौरानवे, आसुमल अवतरित आँगने ।।

माँ मन में उमड़ा सुख सागर, द्वार पै आया एक सौदागर ।

लाया एक अति सुन्दर झूला, देख पिता मन हर्ष से फूला ।।

सभी चकित ईश्वर की माया, उचित समय पर कैसे आया ।

ईश्वर की ये लीला भारी, बालक है कोई चमत्कारी ।।


संत-सेवा औ’ श्रुति श्रवण, मात पिता उपकारी ।

धर्म पुरुष जन्मा कोई, पुण्यों का फल भारी ।।


सूरत थी बालक की सलोनी, आते ही कर दी अनहोनी ।

समाज में थी मान्यता जैसी, प्रचलित एक कहावत ऐसी ।।

तीन बहन के बाद जो आता, पुत्र वह त्रेखण कहलाता ।

होता अशुभ अमंगलकारी, दरिद्रता लाता है भारी ।।

विपरीत किंतु दिया दिखाई, घर में जैसे लक्ष्मी आयी ।

तिरलोकी का आसन डोला, कुबेर ने भंडार ही खोला ।

मान प्रतिष्ठा और बढाई, सबके मन सुख शांति छाई ।।


तेजोमय बालक बढ़ा, आनन्द बढा अपार ।

शील शांति का आत्मधन, करने लगा विस्तार ।।


एक दिना थाऊमल द्वारे, कुलगुरु परशुराम पधारे ।

ज्यूँ ही बालक को निहारे, अनायास ही सहसा पुकारे ।।

यह नहीं बालक साधारण, दैवी लक्षण तेज है कारण ।

नेत्रों में है सात्विक लक्षण, इसके कार्य बड़े विलक्षण ।।

यह तो महान संत बनेगा, लोगों का उद्धार करेगा ।

सुनी गुरु की भविष्यवाणी, गद्गद हो गये सिरुमलानी ।

माता ने भी माथा चूमा, हर कोई ले करके घूमा ।।


ज्ञानी वैरागी पूर्व का, तेरे घर में आय ।

जन्म लिया है योगी ने, पुत्र तेरा कहलाय ।।

पावन तेरा कुल हुआ, जननी कोख कृतार्थ ।

नाम अमर तेरा हुआ, पूर्ण चार पुरूषार्थ।।

सैंतालीस में देश विभाजन, सिंध में छोड़ा भू पशु औ’ धन ।

भारत अमदावाद में आये, मणिनगर में शिक्षा पाये ।।

बड़ी विलक्षण स्मरण शक्ति, आसुमल की आशु युक्ति ।

तीव्र बुद्धि एकाग्र नम्रता, त्वरित कार्य औ’ सहनशीलता ।।

आसुमल प्रसन्नमुख रहते, शिक्षक हँसमुखभाई कहते ।

दे दे मक्खन मिश्री कूजा, माँ ने सिखाया ध्यान औ’ पूजा ।

ध्यान का स्वाद लगा तब ऐसे, रहे न मछली जल बिन जैसे ।।

हुए ब्रह्मविद्या से युक्त वे, वही है विद्या या विमुक्तये ।

बहुत रात तक पैर दबाते, भरे कंठ पितु आशीष पाते ।।


पुत्र तुम्हारा जगत में, सदा रहेगा नाम ।

लोगों के तुम से सदा, पूरण होंगे काम ।।


सिर से हटी पिता की छाया, तब माया ने जाल फैलाया ।

बड़े भाई का हुआ कुशासन, व्यर्थ हुए माँ के आश्वासन ।।

गये सिद्धपुर साधना करने, कृष्ण के आगे बहाये झरने ।।

सेवक सखा भाव से भीजे, गोविन्द माधव तब हैं रीझे ।

एक दिना एक माई आई, बोली हे भगवन सुखदाई ।।

पड़े पुत्र दुःख मुझे झेलने, खून केस दो बेटे जेल में ।

बोले आसु सुख पावेंगे, निर्दाेष छूट जल्दी आवेंगे ।

बेटे घर आये माँ भागी, आसुमल के पाँव लागी ।।


आसुमल का पुष्ट हुआ, अलौकिक प्रभाव ।

वाकसिद्धि की शक्ति का, हो गया प्रादुर्भाव ।।

बरस सिद्धपुर तीन बिताये, लौट अमदावाद में आये ।

करने लगी लक्ष्मी नर्तन, किया भाई का दिल परिवर्तन ।।

सिनेमा उन्हें कभी न भाये, बलात ले गये रोते आये ।।

जिस माँ ने था ध्यान सिखाया, उसको ही अब रोना आया ।

माँ करना चाहती थी शादी, आसुमल का मन वैरागी ।।

फिर भी सबने शक्ति लगाई, जबरन कर दी उनकी सगाई ।

शादी को जब हुआ उनका मन, आसुमल कर गये पलायन ।।

करत खोज में निकल गया दम, मिले भरूच में अशोक आश्रम ।

कठिनाई से मिला रास्ता, प्रतिष्ठा का दिया वास्ता ।।

घर में लाये आजमाये गुर, बारात ले पहुँचे आदिपुर ।

विवाह हुआ पर मन दृढ़ाया, भगत ने पत्नी को समझाया ।।

सांसारिक व्यहार तब होगा, जब मुझे साक्षात्कार होगा ।

साथ रहे ज्यूँ आत्मा-काया, साथ रहे वैरागी माया ।।


अनश्वर हूँ मैं जानता, सत चित हूँ आनन्द ।

स्थिति में जीने लगूँ, होवे परमानन्द ।।


मूल ग्रंथ अध्ययन के हेतु, संस्कृत भाषा है एक सेतु ।

संस्कृत की शिक्षा पाई, गति और साधना बढ़ाई ।।

एक श्लोक हृदय में पैठा, वैराग्य सोया उठ बैठा ।

आशा छोड़ नैराश्यवलंबित, उसकी शिक्षा पूर्ण अनुष्ठित ।।

लक्ष्मी देवी को समझाया, ईश प्राप्ति ध्येय बताया ।

छोड़ के घर मैं अब जाऊँगा, लक्ष्य प्राप्त कर लौट आऊँगा ।।

केदारनाथ के दर्शन पाये, गुरु खोजत पग आगे बढ़ाये ।

आये कृष्ण लीलास्थली में, वृन्दावन की कुंज गलिन में ।

कृष्ण ने मन में ऐसा ढाला, वे जा पहुँचे नैनिताला ।।

वहाँ थे श्रोत्रिय ब्रह्मनिष्ठित, स्वामी लीलाशाह प्रतिष्ठित ।

भीतर तरल थे बाहर कठोरा, निर्विकल्प ज्यूँ कागज कोरा ।

पूर्ण स्वतंत्र परम उपकारी, ब्रह्मस्थित आत्मसाक्षात्कारी ।।

ईशकृपा बिन गुरु नहीं, गुरु बिना नहीं ज्ञान ।

ज्ञान बिना आत्मा नहीं, गावहिं वेद पुरान ।।


जानने को साधक की कोटि, सत्तर दिन तक हुई कसौटी ।

कंचन को अग्नि में तपाया, गुरु ने आसुमल बुलवाया ।।

कहा गृहस्थ हो कर्म करना, ध्यान भजन घर पर ही करना ।

आज्ञा मानी घर पर आये, पक्ष में मोटी कोरल धाये ।।

नर्मदा तट पर ध्यान लगाये, लालजी महाराज अति हर्षाये ।

भगवत्प्रीति देख मन भाये, दत्त-कुटीर में सादर लाये ।।

उमड़ा प्रभु प्रेम का चसका, अनुष्ठान चालीस दिवस का ।

मरे छः शत्रु स्थिति पाई, ब्रह्मनिष्ठता सहज समाई ।।

शुभाशुभ सम रोना गाना, ग्रीष्म ठंड मान औ’ अपमाना ।

तृप्त हो खाना भूख अरु प्यास, महल औ’ कुटिया आसनिरास ।

भक्तियोग ज्ञान अभ्यासी, हुए समान मगहर औ’ कासी ।।


भाव ही कारण ईश है, न स्वर्ण काठ पाषान ।

सत चित्त आनंदरूप है, व्यापक है भगवान ।।

ब्रह्मेशान जनार्दन, सारद सेस गणेश ।

निराकार साकार है, है सर्वत्र भवेश ।।


हुए आसुमल ब्रह्माभ्यासी, जन्म अनेकों लागे बासी ।

दूर हो गई आधि व्याधि, सिद्ध हो गई सहज समाधि ।।

इक रात नदी तट मन आकर्षा, आई जोर से आँधी वर्षा ।

बंद मकान बरामदा खाली, बैठे वहीं समाधि लगा ली ।।

देखा किसी ने सोचा डाकू, लाये लाठी भाला चाकू ।

दौड़े चीखे शोर मच गया, टूटी समाधि ध्यान खिंच गया ।।

साधक उठा थे बिखरे केशा, राग द्वेष ना किंचित् लेशा ।

सरल लोगों ने साधु माना, हत्यारों ने काल ही जाना ।।

भैरव देख दुष्ट घबराये, पहलवान ज्यूँ मल्ल ही पाये ।

कामीजनों ने आशिक माना, साधुजन कीन्हें परनामा ।।


एक दृष्टि देखे सभी, चले शांत गम्भीर ।

सशस्त्रों की भीड़ को, सहज गये वे चीर ।।


माता आई धर्म की सेवी, साथ में पत्नी लक्ष्मी देवी ।

दोनों फूट-फूट के रोई, रुदन देख करुणा भी रोई ।।

संत लालजी हृदय पसीजा, हर दर्शक आँसू में भीजा ।

कहा सभी ने आप जाइयो, आसुमल बोले कि भाइयों ।।

चालीस दिवस हुआ न पूरा, अनुष्ठान है मेरा अधूरा ।

आसुमल की तीव्र तितिक्षा, माँ पत्नी ने की परतीक्षा ।।

जिस दिन गाँव से हुई विदाई, जार जार रोये लोग-लुगाई ।

अमदावाद को हुए रवाना, मियाँगाँव से किया पयाना ।।

मुंबई गये गुरु की चाह, मिले वहीं पै लीलाशाह ।

परम पिता ने पुत्र को देखा, सूर्य ने घटजल में पेखा ।।

घटक तोड़ जल जल में मिलाया, जल प्रकाश आकाश समाया ।

निज स्वरूप का ज्ञान दृढ़ाया, ढाई दिवस ब्रह्मानंद छाया ।।


आसोज सुद दो दिवस, संवत बीस इक्कीस ।

मध्याह्न ढाई बजे, मिला ईस से ईस ।।

देह सभी मिथ्या हुई, जगत हुआ निस्सार ।

हुआ आत्मा से तभी, अपना साक्षात्कार ।।


परम स्वतंत्र पुरुष दर्शाया, जीव गया और शिव को पाया ।

जान लिया हूँ शांत निरंजन, लागू मुझे न कोई बन्धन ।।

यह जगत सारा है नश्वर, मैं ही शाश्वत एक अनश्वर ।

नयन हैं दो पर दृष्टि एक है, लघु गुरु में वही एक है ।।

सर्वत्र एक किसे बतलाये, सर्वव्याप्त कहाँ आये जाये ।

अनन्त शक्तिवाला अविनाशी, रिद्धि सिद्धि उसकी दासी ।।

यदि वह संकल्प चलाये, मुर्दा भी जीवित हो जाये ।


ब्राह्मी स्थिति प्राप्त कर, कार्य रहे ना शेष ।

मोह कभी न ठग सके, इच्छा नहीं लवलेश ।।

पूर्ण गुरु किरपा मिली, पूर्ण गुरु का ज्ञान ।

आसुमल से हो गये, साँई आशाराम ।।


जाग्रत स्वप्न सुषुप्ति चेते, ब्रह्मानन्द का आनन्द लेते ।

खाते पीते मौन या कहते, ब्रह्मानन्द मस्ती में रहते ।।

रहो गृहस्थ गुरु का आदेश, गृहस्थ साधु करो उपदेश ।

किये गुरु ने वारे न्यारे, गुजरात डीसा गाँव पधारे ।

मृत गाय दिया जीवन दाना, तब से लोगों ने पहचाना ।।

द्वार पै कहते नारायण हरि, लेने जाते कभी मधुकरी ।

तब से वे सत्संग सुनाते, सभी आरती शांति पाते ।।

जो आया उद्धार कर दिया, भक्त का बेड़ा पार कर दिया ।

कितने मरणासन्न जिलाये, व्यसन मांस और मद्य छुड़ाये ।।


एक दिन मन उकता गया, किया डीसा से कूच ।

आई मौज फकीर की, दिया झोपड़ा फूँक ।।

वे नारेश्वर धाम पधारे, जा पहुँचे नर्मदा किनारे ।

मीलों पीछे छोड़ा मन्दर, गये घोर जंगल के अन्दर ।।

घने वृक्ष तले पत्थर पर, बैठे ध्यान निरंजन का धर ।

रात गयी प्रभात हो आई, बाल रवि ने सूरत दिखाई ।।

प्रातः पक्षी कोयल कूकन्ता, छूटा ध्यान उठे तब संता ।

प्रातर्विधि निवृत्त हो आये, तब आभास क्षुधा का पाये ।।

सोचा मैं न कहीं जाऊँगा, यहीं बैठकर अब खाऊँगा ।

जिसको गरज होगी आयेगा, सृष्टिकर्ता खुद लायेगा ।।

ज्यूँ ही मन विचार वे लाये, त्यूँ ही दो किसान वहाँ आये ।

दोनों सिर बाँधे साफा, खाद्य-पेय लिये दोनों हाथा ।।

बोले जीवन सफल है आज, अर्घ्य स्वीकारो महाराज ।

बोले संत और पै जाओ, जो है तुम्हारा उसे खिलाओ ।।

बोले किसान आपको देखा, स्वप्न में मार्ग रात को देखा ।

हमारा न कोई संत है दूजा, आओ गाँव करें तुमरी पूजा ।।

आशारामजी मन में धारे, निराकार आधार हमारे ।

पिया पेय थोड़ा फल खाया, नदी किनारे जोगी धाया ।।

इक दिन साबरमती तट आये, ऋषि-भूमि के स्पंदन पाये ।

बन गया मोक्ष कुटीर वहाँ पर, तीरथ बना संत को पाकर ।।


अमदावाद गुजरात में, है मोटेरा ग्राम ।

ब्रह्मनिष्ठ श्री संत का, यहीं है पावन धाम ।।

आत्मानंद में मस्त हैं, करें वेदान्ती खेल ।

भक्तियोग और ज्ञान का, सदगुरु करते मेल ।।

साधिकाओं का अलग, आश्रम नारी उत्थान ।

नारी शक्ति जागृत सदा, जिसका नहीं बयान ।।


वटवृक्ष पर डाली दृष्टि, कर दी अपनी कृपा की वृष्टि ।

परिक्रमा इसकी जो करते, मनोकामना कारज फलते ।।

गुरुदर पर है सब कुछ मिलता, श्रद्धा से जीवन है खिलता ।

ब्रह्मज्ञानी की महिमा भारी, शरण पड़े उनकी बलिहारी ।।

गैस कांड विकराल घटा जब, काँप उठा भोपाल नगर तब ।

जहरी गैस की फैली हवाएँ, हजारों ने प्राण गंवाएं ।।

आशारामजी के जो साधक, बचे सभी सद्गुरु थे रक्षक ।

गुरुमंत्र जो निशदिन जपते, वे न अकाल मृत्यु से मरते ।।

कहर सुनामी ने हो ढाया, बाढ़ अकाल भूकंप हो आया ।

जब भी कोई आपदा आयी, गुरुवर ने सेवा पहुंचायी ।।

आशाओं के राम हमारे, कहलाते हैं ‘बापू’ प्यारे ।

बापू हैं योगी ब्रह्मवेत्ता, कृपाभिलाषी जान गण नेता ।।

अटलजी ने जब आशीष पाया, प्रधानमंत्री पद शोभाया ।

विपतकाल में अर्जी लगायी, सत्ता पूर्ण काल तक पायी ।।

हिन्दू मुस्लिम सिक्ख ईसाई, बापू चाहें सबकी भलाई ।

कितनों को सन्मार्ग दिखाया, प्रभु प्रेम आनंद बरसाया ।।


गुरु निंदक के संग से, होता सत्यानाश ।

गुरुनिंदा जो करे सुने , पड़े वो यम की फाँस ।।

गुरु आज्ञा पालन करे, अन्य भावना त्याग ।

ब्रह्मज्ञान का लक्ष्य रहे, शिष्य वही बड़भाग ।।

गुरुमंत्र जपता रहे, करता जो नित ध्यान ।

गुरुसेवा में लगा रहे, निश्चित हो कल्याण ।।


घटना है गोधरा की न्यारी, दुनिया में चर्चित हुई भारी ।

आशारामजी का हैलीकॉप्टर, गिरा गोधरा की धरती पर ।।

पुर्जे चकनाचूर हो गए, और गगन में दूर उड़ गए ।

हज़ारों की भीड़ थी आयी, फिर भी किसी को खरोंच न आयी ।।

श्वेत ईंधन की फूटी टंकी, लगी आग बुझ गयी स्वयं ही ।

हादसा जब भी ऐसा हुआ है, ना कोई जीवित स्वस्थ बचा है ।।

बापू तुरंत पंडाल पधारे, किया नृत्य हर्षित हुए सारे ।

चमत्कार था अजब अनोखा, दुनिया ने घर बैठे देखा ।।


लोगो ने यशगान किया, लख-लख किया बखान ।

दस सैकेण्ड का हादसा, चमत्कार ये महान ।।

महाकाल को काल ने, शत शत किया प्रणाम ।

सर्व समर्थ हैं सद्गुरु, समर्थ है प्रभुनाम ।।


बालक वृद्ध और नरनारी, सभी प्रेरणा पायें भारी ।

एक बार जो दर्शन पाये, शांति का अनुभव हो जाये ।।

नित्य विविध प्रयोग करायें, नादानुसन्धान बतायें ।

नाभि से वे ओम कहलायें, हृदय से वे राम कहलायें ।।

सामान्य ध्यान जो लगायें, उन्हें वे गहरे में ले जायें ।

सबको निर्भय योग सिखायें, सबका आत्मोत्थान करायें ।।

लाखों के हैं रोग मिटाये, शोक करोड़ों के हैं छुडाएं ।

अमृतमय प्रसाद जब देते, भक्त का रोग शोक हर लेते ।।

जिसने नाम का दान लिया है, गुरु अमृत का पान किया है ।

उनका योग क्षेम वे रखते, वे न तीन तापों से तपते ।।

धर्म कामार्थ मोक्ष वे पाते, आपद रोगों से बच जाते ।

सभी शिष्य रक्षा हैं पाते, सर्वव्याप्त सद्गुरु बचाते ।।

सचमुच गुरु हैं दीनदयाल, सहज ही कर देते हैं निहाल ।

वे चाहते सब झोली भर लें, निज आत्मा का दर्शन कर लें ।।

एक सौ आठ जो पाठ करेंगे, उनके सारे काज सरेंगे ।

रहे न चिंता दुःख निराशा, होंगी पूर्ण सभी अभिलाषा ।।

वराभयदाता सदगुरु, परम हि भक्त कृपाल ।

निश्छल प्रेम से जो भजे, साँई करे निहाल ।।

मन में नाम तेरा रहे, मुख पे रहे सुगीत ।

हमको इतना दीजिए, रहे चरण में प्रीत ।।

Audio-1

Audio-2

Audio-3

Audio-4

Audio-5

Audio-6

Audio-7

Audio-8

Audio-9

Audio-10

Audio-11

Audio-12

Audio-13


आत्मगुंजन

 ॥ आत्म गुंजन ॥


मानव ! तुझे नहीं याद क्या ? तू ब्रह्म का ही अंश है।


कुल गोत्र तेरा ब्रह्म है, सद्ब्रह्म तेरा वंश है॥


चैतन्य है तू अज अमल है, सहज ही सुख राशि है।


जन्मे नहीं,मरता नहीं, कूटस्थ है अविनाशी है ॥१॥


 


निर्दोष है निस्संग है बेरुप है बिनु रंग है।


तीनों शरीरों से रहित, साक्षी सदा बिनु अंग है॥


सुख शांति का भण्डार है, आत्मा परम आनन्द है।


क्यों भूलता है आपको ? तुझ में न कोई द्वन्द्व है ॥२॥


 


क्यों दीन है तू हो रहा ? क्यों हो रहा मन खिन्न है।


क्यो हो रहा भयभीत, तू तो एक तत्व अभिन्न है॥


कारण नहीं है शोक का, तू शुद्ध बुद्ध अजन्य है।


क्या काम है अब मोह का तू एक आत्म अनन्य है ॥३॥


 


तू रो रहा है किसलिये ?आँसू बहाना छोड़ दे।


चिन्ता चिता में मत जले, मन का जलाना छोड़ दे॥


आलस्य में पड़ना तुझे, प्यारे ! नहीं है सोहता।


अज्ञान है अच्छा नहीं, क्यों व्यर्थ है तू मोहता ॥४॥


 


तू आप अपनी याद कर, फिर आत्म को तू प्राप्त हो।


ना जन्म ले मर भी नहीं, मत ताप से संतृप्त हो॥


जो आत्म सो परमात्म है, तू आत्म में संतृप्त हो।


यह मुख्य तेरा काम है, मत देह में संतृप्त हो ॥५॥


 


तू अज अजर है अमर है, परिणाम तुझमें है नहीं।


सच्चित् तथा आनन्दधन, आता न जाता है कहीं॥


प्रज्ञान शाश्वत मुक्त तुझमें रुप है नहीं नाम है।


कूटस्थ भूमा नित्य पूरण, काम है निष्काम है ॥६॥


 


माया रची तू आप ही है, आप ही तू फँस गया।


कैसा महा आश्चर्य है ? तू भूल अपने को गया॥


संसार-सागर डूब कर, गोते पड़ा है खा रहा।


अज्ञान से भव सिन्धु में, बहता चला है जा रहा ॥७॥


 


है सर्व व्यापक आत्म तू, सब विश्व में है भर रहा।


छोटा अविद्या से बना है, जन्म ले ले मर रहा ॥


माने स्वयं को देह तू, ममता अहंता कर रहा ।


चिंता करे है दूसरों की, व्यर्थ ही है जर रहा ॥८॥


 


कर्ता बना भोक्ता बना, ज्ञाता प्रमाता बन गया।


दलदल शुभाशुभ कर्म में, निस्संग भी तू सन गया॥


करता किसीसे राग है, माने किसीसे द्वेष है।


इच्छा करे मारा फिरे तू, देश और विदेश है ॥९॥


 


हैं डाल लीन्हीं पैर में, जंजीर लाखों कामना।


रोवे तथा चिल्लाय है, जब कष्ट का हो सामना॥


धन चाहता सुत दार नाना, भोग है तू चाहता।


अन्धे कुँऐ में कर्म के गिर कष्ट अनेकों पावता ॥१०॥


 


माया नटी के जाल में, फँस हो गया कंगाल तू।


दर-दर फिरे है भटकता, जग सेठ मालामाल तू॥


तू कर्म बेड़ी में बँधा, जन्मे पुनः मर जाय है।


ऊँचा चढ़े है स्वर्ग में, फिर नरक में गिर जाय है ॥११॥


 


मजबूत अपने जाल में, माया तुझे है बाँधती।


दे जन्म तुझको मारती, गर्भाग्नि में फिर राँधती॥


चिंता क्षुधा भय शोकमय, रातें तुझे दिखलावती।


भव के भयानक मार्ग में,बहु भाँति है भटकावती ॥१२॥


 


संसार दल दल माँहि है, माया तुझे धसकावती।


तू जानता ऊँचा चढ़ूँ, नीचे लिये है जावती॥


ज्ञानाग्नि होली बाल के, माया जली को दे जला।


ज्ञानाग्नि से जाले बिना, टलनी नहीं है यहाँ बला ॥१३॥


 


जब चित्त पूर्ण निरुद्ध हो, तब तू समाधि पायेगा।


जब तक न होगा चित्त स्थिर, नहीं मोह तब तक जायेगा॥


जब मोह होगा दूर तब, तू आत्म को लख पायेगा।


जब होय दर्शन आत्म का, कृतकृत्य तू हो जायेगा ॥१४॥


 


मन कर्म वाणी से तथा, जो शुद्ध पावन होय है।


अधिकारी सो ही योग का है ज्ञान पाता सोय है।


हो तू सदाचारी सदा, मन इन्द्रियों को जीत रे।


ना स्वप्न में भी दूसरों की, तू बुराई चीत रे ॥१५॥


 


क्या क्या करुँ, कैसे करुँ, यह जानना यदि इष्ट है।


तो शास्त्र संत बतायेंगे, जो इष्ट या कि अनिष्ट है॥


श्रद्धा सहित जा शरण उनकी, त्याग निज अभिमान दे।


निर्दम्भ हो, निष्कपट हो, श्रुति संत को सन्मान दे ॥१६॥


 


मैं और मेरा त्याग दे, मत लेश भी अभिमान कर।


सबका नियंता मानकर, विश्वेश का ही ध्यान कर॥


मत मान कर्ता आपको, कर्तार भगवत जान रे।


तो स्वर्ग द्वारा जाय खुल, तेरे लिये सच मान रे ॥१७॥


 


निश दिन निरन्तर बरसती, सुख मेघ की शीतल झड़ी।


भीतर न तेरे जा सके, है आड़ ममता की पड़ी॥


ममता अहंता त्याग दे, वर्षा सुधा की आयेगी।


ईर्ष्या-जलन बुझ जायेगी, चिंता तपन मिट जायेगी ॥१८॥


 


ममता अहंता वायु का, झोंका न जब तक जायेगा।


विज्ञान दीपक चित्त में, तेरे नहीं जुड़ पायेगा॥


श्रुति संत का उपदेश तब तक, बुद्धि में नहीं आयेगा।


नहीं शान्ति होगी लेश भी, नहीं तत्त्व समझा जायेगा ॥१९॥


 


सिद्धान्त सच्चा है यही, जगदीश ही कर्तार है।


सबका नियन्ता है वही, ब्रह्माण्ड का आधार है।


विश्वेश की मर्जी बिना, नहीं कार्य कोई चल सके।


ना सूर्य ही है तप सके, नहीं चन्द्र ही है हल सके ॥२०॥


 


कुछ भी नहीं मैं कर सकूँ, करता सभी विश्वेश है।


ऐसी समझ उत्तम महा, सच्चा यही आदेश है॥


पूरा करुँगा कार्य यह, वह कार्य मैंने है करा।


पूरा यही अज्ञान है अभिमान यह ही है खरा ॥२१॥


 


मैं क्षुद्र है, मेरा बुरा, मुझ भी मृषा है त्याग रे।


अपना पराया कुछ नहीं, अभिमान से हट भाग रे॥


यह मार्ग है कल्याण का, हो जाय तू निष्पाप रे।


देहादि मैं मत मान रे, सोहं किया कर जाप रे ॥२२॥


 


यदि शांति अविचल चाहता यदि इष्ट निज कल्याण है।


संशय रहित सच जान तेरा,शत्रु यह अभिमान है॥


मत देह में अभिमान कर, कुल आदि का तज मान दे।


नहीं देह मैं, नहीं देह मेरा, नित्य इस पर ध्यान दे ॥२३॥


 


है दर्प काला सर्प सिर, उसका कुचल दे मार दे।


ले जीत रिपु अभिमान को, निज देह में से टार दे॥


जो श्रेष्ठ माने आपको, सो मूढ़ चोटें खाय है।


तू श्रेष्ठ सबसे है नहीं, क्यों श्रेष्ठता दिखलाय है ॥२४॥


 


मत तू प्रतिष्ठा चाह रे, मत तू प्रशंसा चाह रे।


सबको प्रतिष्ठा दे, प्रतिष्ठित आप तू हो जाय रे॥


वाणी तथा आचार में, माधुर्यता दिखला सदा।


विद्या विनय से युक्त होकर,सौम्यता सिखला सदा ॥२५॥


 


कर प्रीति शिष्टाचार में, वाणी मधुर उच्चार रे।


मन बुद्धि को पावन बना, संसार से हो पार रे॥


प्यारा सभी को हो सदा, कर तू सभी को प्यार रे।


निःस्वार्थ हो निष्काम हो, जग जान तू निःसार रे ॥२६॥


 


छोटे बड़े निर्धन धनी, कर प्यार सबको एक सम।


बट्टे सभी शिल एक के, कोई नहीं है वेश कम॥


मत तू किसी से कर घृणा, सबकी भलाई चाह रे।


जब मार्ग में काँटे धरे, बो फुल उसकी राह रे ॥२७॥


 


हंसा किसीकी कर नहीं, जो बन सके उपकार कर।


विश्वेश को यदि चाहता है, विश्वभर को प्यार कर॥


जो मृत्यु भी आ जाय तो, उसकी न तू परवाह कर।


मत दूसरे को भय दिखा, रह आप भी सबसे निडर ॥२८॥


 


निःस्वार्थ सेवी हो सदा, मन मलिन होता स्वार्थ से।


जब तक रहेगा मन मलिन, नहीं भेंट हो परमार्थ से॥


जे शुद्ध मन नर होय हैं, वे ईश दर्शन पायँ हैं।


मन के मलिन नहीं स्वप्न में भी, ईश सन्मुख जायँ है ॥२९॥


 


पीड़ा न दे तू हाथ से, कड़वा वचन मत बोल रे।


संकल्प मत कर अशुभ तू, सच बोल पूरा तोल रे॥


ऎसी किया कर भावना, नहीं दूर तुझसे लेश है।


रहता सदा तेरे निकट, पावन परम विश्वेश है ॥३०॥


 


तू शुद्ध से भी शुद्ध अति, जगदीश का नित ध्यान धर।


हो आप भी जा शुद्ध तू, मैला न अपना चित्त कर॥


हो चित्त तेरा खिन्न, ऐसा शब्द तू मत सुन कभी।


मत देख ऐसा दृश्य ही, मत सोच ऐसी बात भी ॥३१॥


 


जो नारी नर भगवद्विमुख, संसार में आसक्त हैं।


विपरीत करते आचरण, निज स्वार्थ में अनुरक्त हैं॥


कंजूस कामी क्रूर जे, परदार-रत परधन हरे।


मत पास उनके जा कभी, जे अन्य की निन्दा करे ॥३२॥


 


रह दूर हर दम पाप से, निष्पाप हो निष्काम हो ।


निर्दोष पातक से रहित, निःसंग आत्माराम हो॥


भगवत् परम निष्पाप हैं, तू पाप अपने धोय रे।


भगवत् तुरत ही दर्श दें, अघहीन यदि तू होय रे ॥३३॥


 


जे लोक की परलोक की, नहीं कामनायें त्यागते।


संसार के हैं श्वान जे, संसार में अनुरागते॥


कंचन जिन्हें प्यारा लगे, जे मूढ किंकर काम के।


नहीं शांति वे पाते कभी, नहीं भक्त होते राम के ॥३४॥


 


रह लोभ से अति दूर ही, जा दर्प के तू पास ना।


बच काम से अरु क्रोध से, कर गर्व से सहवास ना॥


आलस्य मत कर भूल भी, ईर्ष्या न कर मत्सर न कर ।


हैं आठ ये वैरी प्रबल, इन वैरियों से भाग डर ॥३५॥


 


विश्व से कर मित्रता, श्रद्धा सहेली ले बना ।


प्रज्ञा तितिक्षा को बढ़ा, प्रिय न्याय का कर त्याग ना॥


गम्भीरता शुभ भावना, अरु धैर्य का सम्मान कर ।


हैं आठ सच्चे मित्र ये, कल्याण कर भव-भीर हर ॥३६॥


 


शिष्टाचरण की ले शरण, आचार दुर्जन त्याग दे ।


मन इन्द्रियाँ स्वाधीन कर, तज द्वेष दे तज राग दे॥


सुख शांति का यह मार्ग है, श्रुति संत कहते हैं सभी।


दुर्जन दुराचारी नहीं, पाते अमर पद हैं कभी ॥३७॥


 


अभ्यास ऐसा कर सदा, पावन परम हो जाय रे।


कर सत्य पालन नित्य ही, नहीं झूठ मन में आय रे॥


झूठे सदा रहते फँसे, माया नटीके जाल में।


तू सत्य भूमा प्राप्त कर, मत काल के आ गाल में ॥३८॥


 


है सत्य भूमा एक ही, मिथ्या सभी संसार रे।


तल्लीन भूमा माँही हो, कर तात ! निज उद्धार रे॥


कर निज मुख्य कर्तव्य तू, स्वराज्य भूमा प्राप्त कर।


मत यक्ष राक्षस पूजने में, दिव्य देह समाप्त कर ॥३९॥


 


सच जान जे हैं आलसी, निज हानि करते हैं सदा।


करते उन्हों का संग जे, वे भी दुःखी हों सर्वदा॥


आलस्य को दे त्याग तू, मन कर्म शिष्टाचार कर।


अभ्यास कर वैराग्य कर, निज आत्म का उद्धार कर ॥४०॥


 


हो उद्यमी संतुष्ट तू, गम्भीर धीर उदार हो।


धारण क्षमा उत्साह कर, शुभ गुणन का भंडार हो॥


कर कार्य सर्व विचार से, समझे बिना मत कार्य कर।


शम दम यमादिक पाल तू, तप कर तथा स्वाध्याय कर ॥४१॥


 


जो धैर्य नहीं हैं धारते, भय देख घबरा जाय हैं।


सब कार्य उनका व्यर्थ है, नहीं सिद्धि वे नर पाय हैं॥


चिंता कभी मिटती नहीं, नहीं दुःख उनका जाय है।


पाते नहीं सुख लेश भी, नहीं शांति मुख दिखलाय है ॥४२॥


 


गर्मी न थोड़ी सह सके, सर्दी सही नहीं जाय है।


नहीं सह सके हैं शब्द इक,चढ़ क्रोध उन पर आय है॥


जिसमें नहीं होती क्षमा, नहीं शांति सो नर पाय है।


शुचि शांत मन संतुष्ट हो,सो नर सुखी हो जाय है ॥४३॥


 


मर्जी करेगा दूसरों की, सुख नहीं तू पायेगा।


नहीं चित्त होगा थिर कभी, विक्षिप्त तू हो जायगा॥


संसार तेरा घर नहीं, दो चार दिन रहना यहाँ।


कर याद अपने राज्य की, स्वराज्य निष्कंटक जहाँ ॥४४॥


 


सम्बंध लाखों व्यक्तियों से, यदि करेगा तू सदा।


तो कार्य लाखों भाँति के, करता रहेगा सर्वदा ॥


कैसे भला फिर चित्त तेरा, शांत निर्मल होयेगा।


लाखों जिसे बिच्छु डसें कैसे बता सो सोयगा ॥४५॥


 


तू न्यायकारी हो सदा, समबुद्धि निश्चल चित्त हो।


चिंता किसी की मत करे, निर्द्वन्द्व हो मन शांत हो॥


प्रारब्ध पर दे छोड़ सब, जग ईश में अनुरक्त हो।


चिंतन उसीका कर सदा, मत जगत में आसक्त ॥४६॥


 


कर्ता वही धरता वही, सब में वही सब है वही।


सर्वत्र उसको देख तू, उपदेश सच्चा है यही॥


अपना भला ज्यों चाहता, त्यों चाह तू सबका भला।


संतुष्ट पूरा शांत हो, चिंता बुरी काली बला ॥४७॥


 


हे पुत्र ! थोड़ा वेग भी, यदि दुःख का न उठा सके।


तो शांति अविचल तत्व की, कैसे भला तू पा सके॥


हो मृत्यु का जब सामना, तब दुःख होवेगा घना।


कैसे सहेगा दुःख सो, यदि धैर्य तुझमें होय ना ॥४८॥


 


कर तू तितिक्षा रात दिन, जो दुःख आवे झेल ले।


वह ही अमर पद पाय है जो कष्ट से नहीं है हले ॥


है दुःख ही सन्मित्र, सब कुछ दुःख ही सिखलाय है।


बल बुद्धि देता दुःख, पण्डित धीर वीर बनाय है ॥४९॥


 


बल बुद्धि तेरी की परीक्षा, दुःख आकर लेय है।


जो पाप पहिले जन्म के हैं, दूर सब कर देय है॥


निर्दोष तुझको देय कर, पावन बनाता है तुझे।


क्या सत्य और असत्य क्या यह भी सिखाता है तुझे ॥५०॥


 


तू कष्ट से घबरा न जा रे, कष्ट ही सुख मान रे।


जो कार्य नहीं हो सिद्ध तो भी, लाभ उसमें जान रे॥


बहुबार पटके खाय है, तब मल्ल मल्लन पीटता।


लड़ता रहे जो धैर्य से, माया-किला सो जीतता ॥५१॥


 


यदि कष्ट से घबराय के, तू युद्ध से हट जायेगा।


तो तू जहाँ पर जायगा, बहु भाँति कष्ट उठायेगा॥


जन्मे कहीं भी जाय के, नहीं मुक्त होगा युद्ध से।


रह युद्ध करता धैर्य से, जब तक मिले नहीं शुद्ध से ॥५२॥


 


इसमें नहीं सन्देह, जीवन झंझटों से युक्त है।


वह ही यहाँ जय पाय है, जो धैर्य से संयुक्त है॥


समता क्षमा से युक्त ही, मन शांत रहता है यहाँ।


जो कष्ट सह सकता नहीं, सुख शांति उसको है कहाँ ॥५३॥


 


जो जो करे तू कार्य कर, सब शांत होकर धैर्य से।


उत्साह से अनुराग से, मन शुद्ध से बल वीर्य से॥


जो कार्य हो जिस काल का, कर तू समय पर ही उसे।


दे मत बिगड़ने कार्य कोई, मूर्खता आलस्य से ॥५४॥


 


दे ध्यान पूरा कार्य में, मत दूसरे में ध्यान दे।


कर तू नियम से कार्य सब, खाली समय मत जान दे॥


सब धर्म अपने पूर्ण कर, छोटे बड़े से या बड़े।


मत सत्य से तू डिग कभी, आपत्ति कैसी ही पड़े ॥५५॥


 


निःस्वार्थ होकर कार्य कर, बदला कभी मत चाह रे।


अभिमान मत कर लेश भी, मत कष्ट की परवाह रे॥


क्या खान हो क्या पान हो क्या पुण्य हो क्या दान हो।


सब कार्य भगवत हेतु हों क्या होय जप क्या ध्यान हो॥५६॥


 


कुछ भी न कर अपने लिये, कर कार्य सब शिव के लिये।


पूजा करें या पाठ कर, सब प्रेम भगवत् के लिये॥


सब कुछ उसीको सौंप दे, निशिदिन उसीको प्यार कर।


सेवा उसीकी कर सदा, दूजा न कुछ व्यापार कर ॥५७॥


 


सदग्रंथ पढ़ तू भक्ति शिक्षक, ज्ञानवर्धक शास्त्र पढ़।


विद्या सभी पढ़ श्रेयकारिणि, मोक्षदायक शास्त्र पढ़॥


आदर सहित अनुराग से, सदग्रंथ का ही पाठ कर।


दे चित्त शिष्टाचार में, दुष्टाचरण पर लात धर ॥५८॥


 


पढ़ ग्रंथ नित्य विवेक के, मन स्वच्छ तेरा होयगा।


वैराग्य के पढ़ ग्रंथ तू, बहुजन्म के अघ धोयगा॥


पढ़ ग्रंथ सादर भक्ति से, आहूलाद मन भर जायेगा।


श्रद्धा सहित स्वध्याय कर, संसार से तर जायेगा ॥५९॥


 


जो जो पढ़े सब याद रख, दिनरात नित्य विचार कर।


श्रुतियाँ भले स्मृतियाँ, पुराणादिन सभी निर्धार कर॥


अभ्यास से सत् शास्त्र के, जब बुद्धि तीव्र बनायगा।


तो तीव्र प्रज्ञा की मदद से, तत्व तू लख पायगा॥६०॥


 


जे नर दुराचारी तथा, निज स्वार्थ में रत होय है।


गिर कूप में वे मोह के, सुख शांति से नहीं सोय हैं॥


भटका करें ब्रह्माण्ड में, बहु भाँति कष्ट उठावते।


मतिमन्द श्रुति के अर्थ को, सम्यक् समझ नहीं पावते ॥६१॥


 


मत मोह में तू फँस कभी, निर्मुक्त हो संमोह से।


कर बुद्धि निर्मल स्वच्छ, रह तू दूर दुःखकर द्रोह से ॥


जब चित्त होगा स्वच्छ, तबही शांति अक्षय पायगा।


जो जो पढ़ेगा शास्त्र तू, सम्यक् समझ में आयगा ॥६२॥


 


गुरु वाक्य का कर अनुसरण, विश्वास श्रद्धायुक्त हो।


बतलाय है जो शास्त्र कर आचार संशय मुक्त हो॥


जो जो बताते शास्त्र गुरु, उपदेश सर्व यथार्थ है।


संशय न उसमें कर कभी, यदि चाहता परमार्थ है ॥६३॥


 


यह ज्ञान ही केवल तुझे, सुख मुक्ति का दातार है।


ना ज्ञान बिन सौ कल्प में भी छुटता संसार है॥


सब वृत्तियों को रोककर, तू चित्त को एकाग्र कर।


कर शांत सारी वृत्तियाँ, निज आत्म का नित ध्यान कर ॥६४॥


॥ ॐ ॥


Audio

श्री गुरू अष्टकम

 शरीरं सुरूपं तथा वा कलत्रं,

यशश्चारु चित्रं धनं मेरु तुल्यम् |

मनश्चेन लग्नं गुरोरघ्रिपद्मे,

ततः किं ततः किं ततः किं ततः किम् ||१||


 कलत्रं धनं पुत्र पौत्रादिसर्वं,

गृहो बान्धवाः सर्वमेतद्धि जातम् |

मनश्चेन लग्नं गुरोरघ्रिपद्मे,

ततः किं ततः किं ततः किं ततः किम् ||२||


षड़ंगादिवेदो मुखे शास्त्रविद्या,

कवित्वादि गद्यं सुपद्यं करोति |

मनश्चेन लग्नं गुरोरघ्रिपद्मे,

ततः किं ततः किं ततः किं ततः किम् ||३||


विदेशेषु मान्यः स्वदेशेषु धन्यः,

सदाचारवृत्तेषु मत्तो न चान्यः |

मनश्चेन लग्नं गुरोरघ्रिपद्मे,

ततः किं ततः किं ततः किं ततः किम् ||४||


क्षमामण्डले भूपभूपलबृब्दैः,

सदा सेवितं यस्य पादारविन्दम् |

मनश्चेन लग्नं गुरोरघ्रिपद्मे,

ततः किं ततः किं ततः किं ततः किम् ||५||


यशो मे गतं दिक्षु दानप्रतापात्,

जगद्वस्तु सर्वं करे यत्प्रसादात् |

मनश्चेन लग्नं गुरोरघ्रिपद्मे,

ततः किं ततः किं ततः किं ततः किम् ||६||


न भोगे न योगे न वा वाजिराजौ,

न कन्तामुखे नैव वित्तेषु चित्तम् |

मनश्चेन लग्नं गुरोरघ्रिपद्मे,

ततः किं ततः किं ततः किं ततः किम् ||७||


अरण्ये न वा स्वस्य गेहे न कार्ये,

न देहे मनो वर्तते मे त्वनर्ध्ये |

मनश्चेन लग्नं गुरोरघ्रिपद्मे,

ततः किं ततः किं ततः किं ततः किम् ||८||


गुरोरष्टकं यः पठेत्पुरायदेही,

यतिर्भूपतिर्ब्रह्मचारी च गेही |

लमेद्वाच्छिताथं पदं ब्रह्मसंज्ञं,

गुरोरुक्तवाक्ये मनो यस्य लग्नम् ||९||


श्रीमद आद्य शंकराचार्यविरचितम

Audio

आनंद मंगल करूँ आरती

 आनंद मंगल करूँ आरती

हरि गुरु संत नी सेवा


प्रेम धरि ने म्हारे मंदिर पधारो

सुन्दर सुखड़ा लेवा

आनंद मंगल करूँ आरती

हरि गुरु संत नी सेवा


जेणे आँगण तुलसी नो क्यारो

शालीग्राम नी सेवा

आनंद मंगल करूँ आरती

हरि गुरु संत नी सेवा


अडसठ तीरथ संतो ना चरणे

गंगा यमुना रेवा

आनंद मंगल करूँ आरती

हरि गुरु संत नी सेवा


संत मळे तो महासुख पाऊँ

गुरूजी मळे तो मेवा

आनंद मंगल करूँ आरती

हरि गुरु संत नी सेवा



कहे प्रीतम जेने हरि छे व्हाला

हरि ना जन हरि जेवा 

आनंद मंगल करूँ आरती

हरि गुरु संत नी सेवा


Audio 1

Audio 2

Audio 3

Audio 4


जयदेव जयदेव जय सद्गुरू राया

 जयदेव जयदेव जय सदगुरू राया

आरती ओवाळीता हरली भवमाया


गुरू मंत्राची दीक्षा देऊनी

षड़रिपुंचा अंत केलासे मनी

उद्धरिले साधक गेले तरुनी

अर्पण पुष्पांजली बापूं च्या चरणी

जयदेव जयदेव जय सदगुरू राया


सदैव प्रसन्नते ची शिक्षा देऊनी

नवचैतन्य आले अमुच्या जीवनी

ऊर्ध्व गामी नेले गुरूदेवांनी

अर्पण पुष्पांजली बापूं च्या चरणी

जयदेव जयदेव जय सदगुरू राया


अत्मज्ञाना ची शिकवण देऊनी

हरि ॐ हरि ॐ मंत्र गाऊनी

पूर्ण केली इच्छा सद्गुरू देवां नी

ठेविता माथा सद्गुरू चरणी 

जयदेव जयदेव जय सदगुरू राया


Audio

पादुका आरती

 शुभ मंगल का आशीष पाओ

गुरु चरणन की आरती गाओ


 गुरु के चरण हैं निर्मल निर्मल

दर्शन से हम होते पावन

चरणन रज निज शीश लगाओ


 तीथो का है वास इन्हीं में

चरणामृत से भाग्य बनाओ


 गंगाजल से चरण पखारो

फिर चंदन का तिलक लगाओ 

सुमन माला से इन्हें सजाओ


जब भी कोई भय आ जाय

और चिंता का रोग सताये

निर्भय होकर बढते जाओ


गुरुचरणों को जो निशदिन ध्यावे

सुखशांति और वैभव पावे

मिलकर सब जयकारा लगाओ